FORUM112

Bir organ veya organizma kesitinin röntgenle filmini çekmeye yarayan usul. (Gerçekte, 1-2 cm kalınlığında ince bir dilimin filmi söz konusudur. Böylece belli bir organ, meselâ akciğer art arda dilimler halinde yatay veya enine ve boyuna dikey düzlemler üzerinde incelenebilir.)

Tomografi yapmak için, X ışınları üreten tüpe ve hassas filme çeşitli yer değiştirme hareketleri yaptırılır; öyle ki sadece bu yer değiştirme hareketinin eksenine rastlayan belli bir düzlem üzerinde bulunan şekiller filimde gözükür; belli düzlemin önünde arkasında, üstünde, altında v.b. bulunan şekiller açıkça gözükmez, yani hassas filmi hemen hiç etkilemez; ancak çok silik çizgiler halinde belirir.

Tomografi 1915′te Fransız doktoru Boccage tarafından bulundu. Teknik güçlükler bu buluÅŸun uygulanışını geciktirdi. Nihayet 1930 yılında Almanya’da Ehaul, Ä°talya’da Vallebona ilk tomografi kliÅŸelerini gerçekleÅŸtirdiler. Kullanılan çeÅŸitli teknik usullere göre genel tomografi ilkesinin çeÅŸitli uygulamaları vardır. Işın yayan tüple filmi taşıyan zarf, kesit düzlemine paralel olarak ters yönde hareket eder, buna planigrafi denir.

Hareket dairesel, helezoni veya episikloit biçiminde de olabilir. Fakat hareket kesit düzlemine dikeyse gerçek anlamda tomografi elde edilir. Benzer bütün tekniklere adını veren bu teknikte tüp bir sarkaç hareketi içinde yer deÄŸiÅŸtirir. Stratigrafi’de (Vallebona, Bozetti) ışın yayan tüp sabittir; hasta ile filim belli bir açıyla (20°-30°) iki paralel eksen etrafında normal ışına dik olarak döner. Genel olarak elde edilen tomografiler ya enine dikey veya yatık bir düzlem, yahut incelenen organın büyük eksenine dikey bir düzlem üstünde bulunur.

Işın yayan tüpün silici bir hareketiyle tek kılıf içinde yan yana belli aralıklarla konmuş iki film kullanılırsa tomografi zamandaş olur. Damarların X ışını geçirmez duruma getirildiği hallerde zamandaş tomografi daha iyidir.