FORUM112

Prof. Dr. Okan Balcıoğlu
Medicana Bahçelievler Hastanesi
Anestezi ve Reanimasyon Kliniği Başkanı

Besin zehirlenmeleri özellikle yaz aylarında en çok rastalanan sağlık sorunlarının başında gelir. Besinlerinizi orijinal ambalajlarından çıkarmayın ve temizliğine önem verin!

Besinler evde bile hazırlansa, hazırlanmasından sunumuna kadar ortaya çıkabilecek bir dizi nedenle sağlığımızı tehdit eder duruma gelebilir. Besin zehirlenmeleri yalnızca geri kalmış ülkelerin sorunu değil, tüm dünya insanlarının sorunudur. Ülkemizde bir kişi, yılda ortalama 3 kez gıda zehirlenmesi geçiriyor. Özellikle yaz ayları besin zehirlenmesinin arttığı dönemlerdir. Besinlerin hazırlanması, saklanması, sunumu ve tüketimi insan sağlığı için çok önemlidir. Besin zehirlenmeleri üç yolla olur. Biri bakterinin gıda içinde üreyip toksin oluşturması ve bunların alınması, iki doğrudan bakterilerin alınması ve son olarak ağır metaller, kimyasallar (tarım ilaçları haşere ilaçları vb) gibi maddelerin alınması.

Hanımlar dikkat! Yemek hazırladığınız kişiler sizin için önemliyse...
§ Yemek yapmadan önce ellerinizi yıkayın ve hazırlama sırasında bu işlemi sık sık tekrar edin.
§ Yemek hazırlama yüzeyleri ve aletleri her zaman temiz tutun.
§ Mutfakta sinek, böcek gibi haşerelerle aletlerinizin üzeri kapalıyken ve malzemelerinizi ortaya çıkarmadan mücadele edin.
§ Proteinli yiyecekler: kırmızı et, kanatlı et ve deniz ürünlerini diğer gıdalardan ayrı bulundurun ve ayrı hazırlayın.
§ Çiğ gıdalarda kullandığınız malzemeyi ayrı bulundurun.
§ Sebzeleri akan temiz su altında yıkayın.
§ Gıdaları en az 70 derecede kaynatın.
§ Kırmızı ve kanatlı etlerin sularının berrak olmasına önem verin.
§ PiÅŸmiÅŸ gıdaları 2 saatten fazla ortamda tutmayın. Buzdolabında 5°C’den daha düşük ısıda saklayın.
§ Pişirilmiş gıdaları ısıtırken en az 60 °C ısıya ulaşın.
§ Pastörize ürünleri tercih edin.
§ Son kullanma tarihi geçmiş ürünleri kullanmayın,
§ Kapağı bombeleşmiş konserveleri kesinlikle kullanmayın.
§ Zararlılarla mücadele ilaçlarını mutfakta, erzak dolabında veya gıda malzeme deponuzda kesinlikle bulundurmayın.
§ Maddeleri orijinal ambalajında muhafaza edin. Kavanozlara koymayın.


Besin zehirlenmeleri en çok kimleri etkiliyor?
Besin zehirlenmeleri herkesi etkiler ancak karaciğer hastalığı olanları, demir eksikliği olanları, şeker hastalarını, kanser olgularını, bağışıklık sistemi bozuk hastaları (AIDS), kemoterapi alanları, uzun süreli steroid ilaç alanları ve bazı mide rahatsızlığı olanları çok fazla etkiler.

Besin zehirlenmelerinde gözlenen belirtiler nelerdir?
Ortak belirtiler; karın ağrısı, bulantı, kusma, ishal, bazen yüksek ateş, baş ağrısı, halsizlik, iştahsızlıktır. Gıda alımından 30 dakika ile 2 saat arasında belirti verirler. Haftalar sonra dahi ortaya çıkabilir. Ortalama 1-2 gün sürer ancak 7-10 gün sürdüğü de görülür ve ölümle sonuçlanabilir.

Besin zehirlenmelerinde neler yapılmalı?
Sıvı alımı kesilmemeli, yağsız çorba, yağsız ayran, kolalı içecekler, şeftali- vişne- elma suyu gibi bağırsak hareketlerini yavaşlatan sıvılar alınmalı. Patates haşlama, püre yenmelidir. Şiddetli olgularda sağlık merkezine müracaat edilmelidir.

Sonuç olarak besinler temiz olarak alınmalı, yıkanması gerekenler bol su ile su akarken yıkanmalı, temiz ortamlarda hazırlanmalı, el ve ortam temizliğine önem verilmeli, çabuk tüketilmelidir. Açıkta satılan ambalajsız, nasıl hazırlandığı ve hazırlanırken ne kullanıldığı belli olmayan gıda maddelerinden kesinlikle uzak durulmalıdır.