FORUM112

Dünya SaÄŸlık TeÅŸkilatı’nın verilerine göre, tüm hastalıklar arasında en çok rastlanılan romatizmal rahatsızlıklar. Bunların teÅŸhis ve tedavisi ise, kimi zaman bilimsel, kimi zaman bilim dışı yöntemlerle yapılıyor. “Neden romatizmal hastalıklar da, tek başına romatizma deÄŸil?” Türk halkında genelde şöyle bir kanı var: AÄŸrılı olan her vücut bölgesinde romatizma vardır ve romatizmaya yakalanan kiÅŸinin bir daha tedavi olmasına olanak yoktur. Oysa, romatizmal hastalıkları çeÅŸitli sınıflara ayırmak mümkün ve farklı sınıflara mensup hastalıkların da gerek belirtileri, gerekse tedavileri çok farklı. Durum böyle olunca romatizmal hastalıkların tedavilerinin tam ve etkili bir ÅŸekilde yapılabilmesi için, teÅŸhisin erkenden ve doÄŸru bir ÅŸekilde konulması gerekiyor.

Nedenleri

Romatizmaların ortaya çıkışıyla ilgili kesin nedenler ne yazık ki bugün bile bilinemiyor. Ancak mikrobik romatizmalar, akut ateşli romatizma ve gut gibi bazı hastalıkların nedenleri somut bir şekilde tanımlanabiliyor.

Diğer hastalıkların pek çoğunda hastalığın ortaya çıkmasına neden olan etkenleri tanımlamak mümkün. Bunların arasında da yaş, cinsiyet, kalıtım, psikolojik faktörler, kaza ve zedelenmeler, bazı ilaçlar, coğrafi bölgeler ve iklimi sayabiliriz. Romatizmal hastalıkların oluşumunu etkileyen iki mekanizma var: İltihabi olan ve iltihabi olmayan. Fakat oluşum mekanizması ne olursa olsun, romatizmal hastalıkların hemen hemen hepsi, eklemler, kaslar, kirişler, bağlar, kemik, kalp ve damarlar başta olmak üzere, vücuttaki doku ve organların çoğunu tutuyor. Tabii bunların başında da bu hareket sistemini oluşturan yapılar geliyor.

Romatizmal hastalıklar nelerdir?

Romatizmal hastalıkları dört ana gruba ayırmak mümkün. Bunlar, yumuÅŸak doku romatizmaları, eklem romatizmaları, iç organ romatizmaları ve karışık tipteki romatizmalar. Bu ÅŸekilde adlandırdığımızda pek fazla anlam ifade etmese de, aslında her türe duymaya oldukça alışkın olduÄŸumuz rahatsızlıklar dahil. Bunlardan yumuÅŸak doku romatizmaları, selülitleri (evet, yanlış duymadınız, selülitler de bir çeÅŸit romatizma!), omuz eklemindeki sorunları ve öğrencilerin sürekli dirseklerini sıraya sürtmelerinden oluÅŸan bozukluklar türündeki rahatsızlıkları içeriyor. Akut eklem romatizması ise, üst solunum yollarındaki enfeksiyonlardan sonra baÅŸlayan ve özellikle eklem ve kalp iltihabı yapan bir hastalık. Bütün bunların yanı sıra, halk arasında “romatizma” denince ilk akla gelen hastalık, ilerleyici kronik romatoid. Bu hastalık, özellikle kol-bacak eklemlerini tutan iltihabi, uzun süreli ve ilerleyici bir tür. Aslında bu hastalığın kesin nedeni bilinmiyor. Tıptaki adı “romatoid artrit” olan kronik romatizmanın, 16 yaşına kadar ortaya çıkanına, çocukluk çağı romatoid artriti adı veriliyor. Hastalık genellikle sinsi bir ÅŸekilde baÅŸlıyor ve ağır ilerliyor. En sık görülen belirtiler arasında hafif ateÅŸ, iÅŸtahsızlık, halsizlik ve zayıflama sayılabilir.

Tedavinin ilk şartı erken teşhis

Uzmanlara göre tedavinin baÅŸarısını garantileyen ilk ÅŸart erken teÅŸhis Kalp romatizmasının en önemli tedavisi istirahat ve vücudu yeni mikrobik enfeksiyonlardan korumak. Bu arada vücuttaki streptokokların neden olduÄŸu enfeksiyonu iyileÅŸtirmek için antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Romatizma tiplerinin en korkulanı olan kalp romatizmasının tedavisi için ÅŸunlar söyleniyor. “Tedavide aspirin ve kortizon dışı antiromatizmal ilaçların yanı sıra koruyucu olarak depo-penisilin enjeksiyon uygulanır. Ancak ayda bir kez uygulanan penisilin tedavisine baÅŸlamadan önce hastaya mutlaka test yapılmalıdır. Bunun dışında çok ender olarak kortizona baÅŸvurulur. EÄŸer kalp romatizması akut bir ÅŸekilde seyrediyor ise, hekim kortizon tedavisine gerek görebilir.”

Romatizmal hastalıklardan korunma

Romatizmal hastalıklardan korunma ve ilerleyiÅŸini önlemek mümkün. Uzmanlara göre romatizmal hastalıklardan korunmanın önde gelen koÅŸulu saÄŸlımızı genel olarak dikkat ve özen göstermek. Romatizmaya yol açan bir mikrop olan streptokok, boÄŸazda yaşıyor. Aynı evde yaÅŸayanlardan kolayca birbirlerine geçebilen streptokok, boÄŸazda yaşıyor. Aynı evde yaÅŸayanlardan kolayca birbirlerine geçebilen streptokok romatizmal hastalıklara neden olan önemli etkenlerden biri. Romatizmal hastalıklar cinsel iliÅŸki ile bulaÅŸan mikroplar yoluyla da ortaya çıkabiliyor. Özellikle frengi ve reiter hastalığına baÄŸlı romatizmalara sıkça rastlanıyor. Aşırı kilo da romatizmanın geliÅŸimini hızlandıran etkenler arasında yer alıyor. Normalde eriÅŸkin bir erkekte vücudun yüzde 20’si, eriÅŸkin bir kadında yüzde 25’i yaÄŸdır. Bu oranların aşılanması ise saÄŸlıksızlık ve ÅŸiÅŸmanlık belirtisi olarak kabul ediliyor. Bu nedenle uzmanlar romatizmal hastalıklardan korunmak için yapılacak iÅŸlerin başında, aşırı kilo almamak gerektiÄŸini belirtiyorlar. Romatizmaya neden olan bir diÄŸer etken de doÄŸuÅŸtan kalça çıkıklarına baÄŸlı olarak görülen kireçlenmeler.

Çocuklarda romatizma

Çocuklarda romatizmanın başlangıç çağı, çoğunlukla 1-3 ve 8-12 yaşları arası. Romatizmanın kız çocuklarında erkeklere oranla 2 kat daha fazla görüldüğü söyleniyorsa da, istatistikler ülkemizdeki erkek çocuklarının hastalığa daha çok yakalandıklarını gösteriyor. Çocuk romatoid artriti iç organları tutan iltihabi bir hastalık.

Hastalık ateş, zayıflama ve iç organ tutulmasının görüldüğü sistemik tipi olabileceği gibi, eklemlerin bir çoğunun veya daha azının tutulması ile de kendini gösterebiliyor. Çocuk romatoid artriti aniden başlayabileceği gibi sinsi sinsi de gelişebilir. Çocuklarda erişkinlerden farklı olarak en çok eklem dizlerde tutulma vardır. Eklemlerdeki hastalık bazen tek bir bölgenin gelişmesine engel olarak uzuvların kısa kalmasına yol açabilir Bu belirtilerin dışında, ateş, terleme halsizlik, zayıflama ve deri döküntüsüne rastlanır. Dalak ve karaciğerde büyümeye yol açabilir.

ASO testi nedir ?

ASO Beta hemolitik streptokokların vücuttaki miktarını gösterir. Kan testleri ile anlaşılır. ASO’nin normal düzeyi 200’dür. 300’ün üzerine çıktığı anda vücuttaki streptokok miktarının arttığı ve romatizma ile karşı karşıya bulunabileceÄŸi akla gelir. Ancak ASO yüksekliÄŸi romatizma teÅŸhisi için yeterli deÄŸil. Bununla beraber, kanın çökme hızı(sedimantasyon), vücuttaki iltihabı gösteren tahlillerden biri olan CRP’nin de yükselmesi ve eklem romatizması bulgularına bakılması gerekir. EÄŸer tüm bunlar olumlu çıkarsa romatizma teÅŸhisi konulabilir.