FORUM112

Osmanlı padiÅŸahlarının on beÅŸincisi ve Ä°slam halifelerinin seksenincisi. 1591 senesinde Manisa’da doÄŸdu. Her ÅŸehzade gibi iyi bir eÄŸitim gördü. AÄŸabeyi Birinci Ahmed Hanın vefatı üzerine, 22 Kasım 1617’de, ilk defa ekberiyet kaidesine göre, yani hanedanın en yaÅŸlı mensubu olarak zorla tahta çıkarıldı.
Sultan Mustafa Han, devlet meseleleriyle ilgilenmediÄŸini ifade ederek, saltanatı kabul etmediyse de bu hal devlet erkanınca göz önüne alınmadı. Ancak, çok geçmeden devlet iÅŸlerinde Sultanın yabancı kalması ve iÅŸlerin karışması üzerine, durumun böyle devam edemeyeceÄŸini anlayan devlet adamları, hal’ine fetva aldılar ve 26 Åžubat 1618 günü Sultan Mustafa’yı tahttan indirerek, yerine Genç Osman’ı çıkardılar.

Ancak, yenilik taraftarı olmayanların tahrikleri neticesinde isyan eden yeniçeriler, 19 Mayıs 1622’de Genç Osman’ı tahttan indirdiler. Bu durum Sultan Mustafa’nın ikinci defa tahta geçirilmesine yol açtı. Bu sırada Sultan Osman Hanın veziriazam Kara Davud PaÅŸa tarafından ÅŸehit ettirilmesi büyük karışıklıklara sebep oldu. Sultan Mustafa Han, Davud PaÅŸayı azlederek yerine Mere Hüseyin PaÅŸayı getirdiyse de, isyanlar son bulmadı. Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmed PaÅŸa baÅŸkaldırarak, bölgesindeki yeniçerilerin bir kısmını öldürttü. “Genç Osman’ın intikamını alacağım” diye and içen Abaza, Ä°stanbul’a gelmek için yola çıktı. Bursa’yı muhasara ettiyse de alamadı. Kış geldiÄŸi için NiÄŸde’ye çekildi.

Anadolu’daki isyanlar ve Genç Osman’ın ÅŸehit edilmesi olayına adı karışan sipahiler, halk nezdinde kazandıkları nefreti silmek için, bir divan toplantısı sırasında ayaklanarak Sultan Osman Hanın katillerinin bulunmasını istediler. Bunun üzerine Kara Davud PaÅŸa ve KalenderoÄŸlu denilen kiÅŸiler, yakalanarak idam edildiler.

DiÄŸer taraftan Osmanlı Devletinin iç karışıklıklarından istifade etmek isteyen Lehistan kazakları, daha önce imzalanan antlaÅŸma ÅŸartlarına uymayarak, ÅŸayka adı verilen yüz elli civarında küçük gemiyle Osmanlı kıyılarına saldırdılar. Kazakların üzerine gönderilen Karadeniz serdarı Damad Recep PaÅŸa, kazakları takip ederek Kilgra önünde bir çok gemilerini batırdı ve 21 gemiyi zaptederek beÅŸ bin esirle Ä°stanbul’a döndü.

Ä°stanbul’da vuku bulan karışıklıklar ve Anadolu’da meydana gelen isyanlar, Osmanlı Devletinin başında daha kudretli, azimkar ve zeki bir padiÅŸahın bulunmasını gerekli kılıyordu. Bu sebeple, 1623’te sadarete getirilen KemankeÅŸ Ali PaÅŸa, Åžeyhülislam Yahya Efendi ve diÄŸer devlet erkanı toplanarak Sultan Mustafa’nın, artık, makam-ı saltanatta kalmaması gerektiÄŸi hususunda karara vardılar. Nitekim, verilen fetva ile 10 Eylül 1623 günü Sultan Mustafa, ikinci defa tahttan indirildi ve yerine Dördüncü Murad Han geçti.

Sultan Mustafa Han, zayıf ve narin vücutlu idi. Yüzü her zaman solgun olup, üzüntülü bir görünüşü vardı. Son derece dindardı. Sık sık türbeleri ziyaret eder ve çokça sadaka dağıtırdı. Saraydaki hayatını ibadet içinde, dini eserler ve Kur’an-ı kerim okuyarak geçirirdi. Saltanatta gözü olmadığı için, her iki hal’inde de en küçük bir memnuniyetsizlik göstermemiÅŸ, tahttan sevinçle inmiÅŸtir.

20 Ocak 1639 günü Topkapı Sarayında vefat eden Sultan Mustafa Han, Ayasofya Camii karşısındaki türbesinde medfundur.

paylaşım için saol