FORUM112

Sekizinci Osmanlı padiÅŸahı. Fatih Sultan Mehmet’in iki oÄŸlundan büyüğüdür. 1447 yılında doÄŸdu. Küçük yaÅŸtan itibaren tam bir ihtimamla yetiÅŸtirilen ÅŸehzade Bayezid, devrin en kıymetli alimleri elinde tahsil gördü. Yedi yaşındayken, Hadım Ali PaÅŸa nezaretinde Amasya valisi oldu. 1473 Otlukbeli Savaşına saÄŸ kol kumandanı olarak katıldı. Babası Fatih, 3 Mayıs 1481 tarihinde sefere giderken Gebze’de vefat edince, 20 Mayıs 1481’de tahta çıktı.

Ancak Bayezid, kardeÅŸi Cem Sultan'ın muhalefeti ile karşılaÅŸtı. Bursa’yı alan ve adına hutbe okutan Cem Sultan'a karşı YeniÅŸehir Savaşını kazanan Bayezid, duruma hakim oldu. Fakat Cem Sultan meselesi sona ermedi. Tersine olarak bu iÅŸ doÄŸu ve batı devletlerinin en çok ilgilendikleri bir problem halini aldı. Devlet bu yüzden daimi bir tehdit altına girdi. Çünkü Cem Sultan’ın Avrupa’ya geçmesi Hıristiyan devletlerce ve bilhassa papalık makamınca Türkler hakkında beslenilen kötü fikirlerin tatbik sahasına konulması için bir fırsat olarak kabul edildi ve Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun yıkılması için en müsait vaktin geldiÄŸi sanıldı. Ä°ÅŸlerin tehlikeli bir yola girdiÄŸini gören Sultan Bayezid Han, bu sebeple 16 Ocak 1482’de Venediklilerle bir antlaÅŸma imzalayarak Hıristiyanlığın en kuvvetli uzuvlarından birini felce uÄŸrattı. Böylece, zahiren de olsa, onların dostluÄŸunu temin ederek, 17 yıl Osmanlılar aleyhindeki teÅŸebbüslere seyirci kalmalarını saÄŸladı.

BoÄŸdan Voyvodasının yıllık vergisini ödememesi ve aleyhte faaliyetleri üzerine 1484 yılında bu ülkeye karşı sefere çıkan Bayezid, 15 Temmuz'da Kili ve 11 AÄŸustos’ta Akkerman Kalesini fethetti.

Bu sırada Osmanlıların, daha önce Cem Sultan’a sahip çıkarak Bayezid’e karşı kışkırttığı gerekçesiyle aralarının açık olduÄŸu Memlûklularla Dulkadir BeyliÄŸi üzerindeki hakimiyet meselesi yüzünden 1485’te baÅŸlayıp 1491’e kadar devam eden savaÅŸlara giriÅŸildi. Genelde küçük birliklerin vuruÅŸmaları ÅŸeklinde cereyan eden savaÅŸ sonunda kesin bir netice alınamadı.

Sultan Bayezid, kardeÅŸi Cem Sultan'ın 1495’te Napoli’de vefat etmesinden sonra, Osmanlı Devletinin dış politikasına baÅŸka bir yön verdi. 1498 senesi ilk ve sonbaharında Silistre sancakbeyi Bali Bey kumandasında 40 bin kiÅŸilik akıncı birliÄŸi Lehistan’a Osmanlı tarihinin en büyük akın hareketlerini gerçekleÅŸtirdiler. Bu arada Venediklilerin Mora üzerine tecavüzi hareketlerde bulunması üzerine de Sultan, 1499’da Mora seferine çıktı. 25 AÄŸustos’ta Ä°nebahtı, 9 AÄŸustos 1500’de Modon ve 16 AÄŸustos’da Koron Venediklilerden alındı.

Sultan II. Beyazıt Han, batıda daha önemli fetihlere baÅŸlama noktasındayken, doÄŸuda büyük bir tehlike ile karşı karşıya kaldı. Bu sebepten Osmanlı Sultanı 1502’den sonra zamanını Safevi hükümdarı Åžah Ä°smail’in türlü entrikalarını karşılamaya hasretti. Memluklularla birlikte ona karşı askeri tedbirler aldı. Fakat bilhassa onunla bir ihtilafa düşmemeye çalıştı. Çünkü Anadolu’da kalabalık bir halk kütlesi, Åžah Ä°smail tarafını tutuyordu. Nitekim 1511’de patlak veren Åžah Kulu Baba Tekeli isyanında Kütahya’yı ele geçiren asiler, güçlükle bastırılabildiler.

Sultan Bayezit’in son yılları, saltanatı ele geçirmek isteyen oÄŸullarının mücadelesine sahne oldu. Neticede kardeÅŸlerine karşı daha dirayetli olan ve yeniçeriler tarafından da desteklenen oÄŸlu Selim, Ä°stanbul’a davet edildi. Selim, 24 Nisan’da, Bayezid’in huzuruna gelerek el öptü. Bayezid, ellerini kavuÅŸturarak duran Selim’e; “Adaletten ayrılma, acizlere ve biçarelere karşı merhametli ol. Kimsesizlere ÅŸefkat göster, herkesin sana ram olmasını istiyorsan ulemaya çok saygı göster; zaruret olmadıkça kimseye sert davranma” dedikten sonra çok dualar etmiÅŸ ve padiÅŸahlığını Allahü Teala'nın mübarek etmesi dileÄŸiyle saltanatı kendisine teslim etmiÅŸtir.

Bayezit Han, daha sonra Dimetoka’daki saraya giderken, Abalar köyü mevkiinde hastalanarak 26 Mayıs 1512 günü vefat etti. Kabri Ä°stanbul’da, Beyazıt'taki caminin yanındaki türbededir. Ä°lim sahibi, takva, adalet ve merhametten ayrılmayan, vakarlı ve hilmiyle meÅŸhur bir padiÅŸah olduÄŸu için Veli Bayezid olarak bilinir. Beyazıt meydanında kendi külliyesi ile birlikte camiinin inÅŸası bitince PadiÅŸah: “Her kim ömrü boyunca ikindi ve akÅŸam namazlarının sünnetlerini terk etmemiÅŸ ise, ilk Cuma namazında imam olsun!” buyurmuÅŸtu. Bu hususta kendisinden baÅŸka kimse çıkmamış, sulhta ve seferde hiçbir sünneti bırakmadığı için namazı kendisi kıldırmıştır. Sultan Bayezid’in mührünü taşıyan sayısız yazma eserin Türkiye ve Avrupa kütüphanelerinde bulunması onun kültür faaliyetlerini açıkça göstermektedir.

Beyazıt Han, vaktinin çoğunu mütalaa ile geçirir, okuduğu kitaplar hakkında düşüncesini yazardı. Namına çok eser yazılmıştır. O, eserlerin açık ve anlaşılır bir dil ile yazılmasını emrederdi. Bu yönüyle Türk diline verdiği ehemmiyet ortaya çıkmaktadır.

Bayezid Han'ın alimliÄŸi, ÅŸairliÄŸi, hat sanatkarlığı, ilim ve ÅŸiir erbabına gösterdiÄŸi saygı ve sevgi, Fatih Sultan Mehmed’in oÄŸluna yakışır derecedeydi. Adli mahlası'yla Türkçe ve Farsça ÅŸiirler yazmıştır. Sultan Ä°kinci Bayezit Han'ın otuz seneden fazla süren saltanatı boyunca, sulh ve sükûnu tercih etmesi, donanmayı yenileyip hazırlıklar yapması, kendisinden sonra tahta geçen oÄŸlu Yavuz Sultan Selim Hanın fasılasız seferler ile meÅŸgul olmasına vesile oldu. Zamanında yeniçeri ocağını geniÅŸletti. AÄŸa bölükleri kuruldu. Donanmaya ehemmiyet verilerek, yelkenli savaÅŸ gemileri yapıldı ve gemilere uzun menzilli toplar yerleÅŸtirildi. Timar teÅŸkilatında deÄŸiÅŸiklik yapıldı. Sultan Beyazıt, bir taraftan devlet teÅŸkilatını saÄŸlamlaÅŸtırarak halkın huzur ve sükûnunu temin etmek için uÄŸraşırken, diÄŸer taraftan doÄŸudan batıya kadar bütün Müslümanların meseleleri ile ilgilendi.

Memleketin her tarafında imar faaliyetlerini devam ettirdi. Yaptırdığı en önemli eserler arasında Amasya’da medrese, cami ve zaviye, Edirne’de bir darüşşifa ve Ä°stanbul’da Beyazıt Camii, medrese ve imareti baÅŸta gelmektedir.

paylaşım için saol