FORUM112

Astım nedir?

Astım, nefes borusunu, bir baÅŸka deyiÅŸle, hava yollarını – akciÄŸerlere hava taşıyan küçük tüpleri – etkileyen bir durumdur. Astımlı biri, astımı tetikleyen bir ÅŸeyle temasa geçtiÄŸinde, hava yollarının duvarları çevresindeki kas gerilerek hava yolu daralır. Hava yollarının yüzeyleri iltihaplanıp ÅŸiÅŸmeye baÅŸlar. Genellikle sümük ya da balgam oluÅŸur. Tüm bu tepkimeler hava yollarının daha daralıp tahriÅŸ olmasına neden olur ve astım belirtilerinin ortaya çıkmasına yol açar

Astım belirtileri nelerdir?

Astımın yaygın belirtileri şunlardır:

• öksürme
• göğüste ıslık sesi ya da hırıltı
• nefes daralması
• göğüste daralma hissi

Astıma neler neden olur?

Astım her yaşta başlayabilir. Astıma neyin neden olduğunu bilmek zordur, fakat şimdiye kadar bildiklerimize göre:

• Astım kalıtım yoluyla geçebilir
• ÇaÄŸdaÅŸ yaÅŸam tarzlarının – konut ve diyet deÄŸiÅŸiklikleri ve daha hijyenik bir ortam gibi – birçok yönleri astımın artmasına katkıda bulunmuÅŸ olabilir
• Hamilelik sırasında sigara içilmesi çocuÄŸun astım olma olasılığını arttırmaktadır
• Sigara içilen ortamlarda bulunulması astım olma olasılığını arttırmaktadır
• Ä°ÅŸyerinde tahriÅŸ edici maddeler bulunması bir kiÅŸinin astım olmasına yol açabilir
• Çevre kirliliÄŸi astım belirtilerinin kötüleÅŸmesine yol açabilir, ancak astıma neden olduÄŸu kanıtlanmamıştır.

Astımı neler tetikler?

Tetikleyici, hava yollarını tahriş eden ve astım belirtilerinin görülmesine neden olan her şeydir. Herkesin astımı farklı olup büyük olasılıkla birkaç tetikleyici olur. Soğuk algınlığı ya da grip, tütün dumanı, egzersiz, ve çiçektozu, kürklü ya da tüylü hayvanlar ya da ev tozu akarları gibi şeylere duyulan alerjiler, yaygın tetikleyiciler arasındadır.

Astım nasıl tedavi edilir?

Astımınızı kontrol altına almanızı saÄŸlayacak bazı mükemmel tedavi ÅŸekilleri mevcuttur. Astım tedavilerinin çoÄŸunu uygulamanın en etkili yöntemi, ilacın solunarak doÄŸrudan akciÄŸerlerinize girmesinin saÄŸlanmasıdır. Bunun için çeÅŸitli inhaler tipleri mevcut olup size en rahat geleni kullanmanız ve bunun doÄŸru kullanılabilmesi önemlidir. Doktor ya da hemÅŸireniz size en uygun aleti tavsiye edecek olup bunun doÄŸru bir ÅŸekilde nasıl kullanılacağını göstermeleri gerekir. BaÅŸlıca iki tür astım ilacı vardır: • rahatlatıcılar • önleyiciler:


• Rahatlatıcı inhaler çeÅŸitleri genellikle mavi renkli olup belirtilerin hafifletilmesi için alınır. Bunlar daralan hava yolları çevresindeki kasları rahatlatarak çabuk sonuç verir. Astım krizlerinin tedavisinde kullanılması gerekir. Rahatlatıcı inhaler ilacınızı haftada 3-4 kez kullanmanız gerekirse, belirtilerinizin gözden geçirilerek kontrol altına alınabilmesi için doktor ya da hemÅŸirenize tekrar gitmelisiniz.

• Önleyiciler genellikle kahverengi, kırmızı ya da turuncu renkli inhaler çeÅŸitleridir. Bunlar hava yollarındaki ÅŸiÅŸme ve iltihaplanmayı kontrol altına alarak, aşırı ölçüde hassas olmalarını önleyerek ve ÅŸiddetli krizler yaÅŸama riskini azaltarak iÅŸlev görür. Etkileri zaman içerisinde ortaya çıkıp arttığından, kendinizi iyi hissetseniz bile her gün, genellikle sabah ve akÅŸam alınmaları gerekir.

Önleyicilerin çoğunda steroid bir ilaç bulunur. Bunun atletler tarafından performanslarını arttırmak için kullanılan anabolik steroidlerle aynı olmadığını vurgulamamız gerekir.Gerekirse rahatlatıcı ya da önleyici inhaler ile birlikte kullanılabilecek önleyici tabletler ve uzun etkili rahatlatıcılar gibi başka ilaç tipleri de bulunmaktadır. Sizin için daha etkili olabilecek yeni ilaçlar hakkında bilgi edinmek için, doktor ya da hemşirenizle görüşünüz.

Steroidleri kullanmam güvenli mi?

Birçok astımlı düşük dozlu bir steroidin solunmasını içeren bir önleyici kullanmaktadır. Akılda bulundurulması gereken bazı noktalar şunlardır:

• Astım tedavisinde kullanılan steroidler – vücudunuzda doÄŸal olarak üretilen steroidlerin bir kopyası olan – kortikosteroidlerdir.

• Bunlar vücut geliÅŸtiriciler ve atletler tarafından kullanılan anabolik steroidlerden tamamen farklıdır.

• Solunum yoluyla alınan steroidler doÄŸrudan hava yollarına gidip vücudun diÄŸer kısımlarında emilimi çok az olur.

• Doktorunuz reçeteye olanaklı olduÄŸunca en düşük dozu yazacaktır.

• Çocuklar özellikle geliÅŸim açısından yakından izlenmelidir.

Bazı durumlarda, astım belirtileriniz ÅŸiddetli bir hal aldığı takdirde, doktorunuz size kısa süreli bir steroid tablet kürü verebilir. Bunlar çabuk ve güçlü bir ÅŸekilde etki göstererek iltihaplanmış hava yollarınızı rahatlatır. 3–14 gün arasında deÄŸiÅŸebilen kısa tablet kürleri, uzun dönemli yan etkilere neden olmayacaktır. Steroid tabletler, vücudun suçiçeÄŸine karşı direncini azaltabildiÄŸinden, bu tabletleri kullanırken suçiçeÄŸi ile bir temasınız olduÄŸu takdirde doktorunuza baÅŸvurmalısınız.

Astımımı kontrol altına almak için neden tablet kullanamıyorum?

Astım tedavilerinin çoğunu uygulamanın en etkili yolu, ilacın solunum yoluyla alınarak doğrudan akciğerlerinize girmesinin sağlanmasıdır. Önleyici tedavilerin çoğu steroidler içerir ve bunların inhaler ile alınması, çok daha düşük dozda steroid kullanılabilmesi, ve solunum yoluyla alınan ilaç doğrudan hava yollarına, yani gereken yere gittiği için vücudun diğer kısımlarında emilimin çok az olması anlamına gelmektedir. Steroidler tablet şeklinde alındığında doz çok daha yüksek olur (bir steroid tablet, standart bir steroid inhaler aletinin bir püskürtmesindeki dozun 50 katını verir) ve bunun emiliminin çoğu yalnızca akciğerlerinizde değil, vücudun diğer kısımlarında olacaktır. Steroid tabletlerin düzenli olarak uzun süreler (aylar ya da yıllar) boyunca kullanılmasının, kırılgan kemikler (osteoporoz), kolayca bereler olması, diyabet, katarakt, açlık hissinin artması, yanma şeklinde göğüs ağrısı ve hazımsızlık gibi ciddi yan etkileri olabilir. Bütün bunlar insanın moralinin bozulmasına, ruh halinin inişli çıkışlı olmasına ya da yağlanma sonucu yüzünün şişip ablak bir suratın oluşmasına neden olabilir.

Belirtilerimin kötüleştiğini nasıl bileceğim?

Belirtileriniz kötüleşiyorsa, aşağıdakilerin tümünü ya da bir kısmını fark edebilirsiniz:

• giderek daha fazla rahatlatıcı tedavi gerekmesi
• geceleri öksürme, hırıltı, nefes darlığı ya da göğüste daralma ile uyanma
• astım nedeniyle iÅŸe ara vermek zorunda kalma
• normal faaliyet ya da egzersizlerinize devam edemeyeceÄŸinizi düşünme

Yukarıdakilerden herhangi biri söz konusu olduğu takdirde, astımınızın yeniden kontrol altına alınması için doktor ya da hemşirenize görünmelisiniz.

Bir kriz halinde ne yapmalısınız?

• Rahatlatıcı (mavi) inhaler ilacını iki kez püskürtün
• Dik oturup dar giysilerinizi gevÅŸetin
• Kriz sırasında hemen bir iyileÅŸme görülmezse, beÅŸ dakika boyunca ya da belirtilerde düzelme oluncaya dek dakikada bir püskürtme uygulamaya devam edin
• Belirtilerinizde beÅŸ dakikada düzelme olmazsa – ya da kuÅŸkudaysanız – ve özellikle:

Konuşamayacak kadar soluksuz ya da halsiz iseniz ve dudaklarınız mavi ise (morarmışsa) acilen doktorunuzu çağırın ya da acil servise gidiniz.