FORUM112

1980’lerin sonlarında izlenen glastnost (açıklık) ve perestroika (yeniden yapılanma) politikaları ile Sovyetler BirliÄŸi hızlı bir çözülme sürecine girdi. DeÄŸiÅŸik Cumhuriyetlerde kurulan halk cepheleri bağımsızlık yönündeki talepleri dile getirdiler. BaÅŸta Baltık Cumhuriyetleri olmak üzere SSCB.’ni meydana getiren birlik cumhuriyetleri sırayla egemenlik ve bağımsızlıklarını ilan etmeye baÅŸladılar. 1990 yılında Federasyon’nun kendisi de dahil olmak üzere hemen her özerk ve birlik cumhuriyeti egemenliÄŸini ilan etmiÅŸti.

Çeçenistan’da toplumsal muhalefet Çeçen Ulusal Kongresi adı altında örgütlendi. 23-285 Kasım 1990’da toplanan Çeçen Ulusal Kongresi baÅŸkanlığı erken emekli edilmiÅŸ General Cohar Dudayev’I seçti. Kongrede üç aÅŸamalı (1. Bağımsızlık, 2. Federasyon, 3.Kafkas Halkları Konfederasyonu) bir faaliyet programı benimsendi. Kongrenin baskıları sonucu Çeçen-Ä°nguÅŸ Ö.S.S.C. yüksek meclisi 27 Kasım 1990’da egemenliÄŸini ilan etti. Egemenlik Çeçen-Ä°nguÅŸ toprakları üzerinde tüm hak ve yetkinin Çeçen-Ä°nguÅŸ Cumhuriyetinde olduÄŸu ve bu hak ve yetkilerin istenildiÄŸi biçimde kullanılabileceÄŸi anlamına geliyordu.

19 AÄŸustos 1991’de Gorbaçov’a karşı darbe giriÅŸimi olayların geliÅŸimini hızlandırdı. Çeçen Ulusal Kongresi derhal darbeye karşı çıktığını belirtti ve darbeyi destekleyen yöneticilerin görevden alınmasını istedi. Bu arada darbeye karşı çıkan Rusya Federasyonu Parlemento BaÅŸkanı Boris Yeltsin Rusya Federasyonu içindeki özerk cumhuriyetlerin egemenlik yolundaki çabalarınıdestekliyordu. ÖrneÄŸin Tataristan konusunda bir açıklama yapan Yeltsin “ne kadar istiyorsanız o kadar egemen olabilirsinz” diyerek egemenlik haklarının sınırı sadece o halkın kendisinin belirleyebileceÄŸini açıkça belirtmiÅŸti. Yeltsin ayrıca cumhuriyetler ve federasyon arasındaki iliÅŸkilerin yeniden belirlenmesi gerektiÄŸinide savunuyordu.

AÄŸustos darbesine karşı mevcut yönetimin etkin bir ÅŸekilde karşı çıkmamasını eleÅŸtiren Çeçen Ulusal Kongresi kisa sürede baÅŸkanlık ve meclis seçimlerinin yapılması gerektiÄŸini savundu. 15 Eylül’de oluÅŸturulan Hüseyin ahmedov baÅŸkanlığındaki geçici yönetime iki ay içinde seçimleri yapmak üzere yürütme yetkileri devredildi. Uluslar arası insane hakları komitesinin gözetiminde 27 Ekim 1991’de yapılan seçimlerde Cohar Dudayev devlet baÅŸkanlığına seçildi. 1 Kasım 1991’de yeni Meclis Çeçenistan’ın bağımsızlığını ilan etti. Bu geliÅŸmeler üzerine Moskova 7 Kasım’da Çeçenistan’da olaÄŸanüstü hal ilan etti ve ertesi gün baÅŸkent Grazni’ye askeri birlikler gönderdi. Fakat halkın yoÄŸun tepkisi sonucu bu birlikler geri çekilmek zorunda kalındı… Aralık 1994’e kadar.

tÅŸkler.